पम्मीआन्टी

पंचेचाळीस वर्षांपूर्वी खारच आमचं घर म्हणजे एका मोठ्या बंगल्याच्या आवारातल मागच्या बाजूला असलेल्या आऊट हाऊसमधल्या तीन खोल्यांचं भाड्याच घर होतं.आणि आमच्या खोल्यांसमोर बंगल्याला लागून तीन खोल्यांची गेस्ट रूम होती.तिथे शर्माअंकल रहायचे.माझे सासरे आणि शर्मा दोघेही एकाच कंपनीत कामाला होते.आणि चांगले मित्रही होते. जागेच्या शोधात असताना पंजाबी घरमालक असलेल्या ह्या बंगल्यात शर्मांच्या ओळखीनं ह्या दोघांना मनासारख्या जागा मिळाल्या.
         मी लग्न करून आले तेंव्हा खार इतकं गजबजलेलं नव्हतं. काही नटनट्यांचे बंगले, छोट्या छोट्या चाळी आजूबाजूला होत्या पण आमच्या पुढचा बंगला आणि त्याच्या भोवतालची बाग, झोपाळा, छोटासा हौद हे सगळं इतकं सुंदर होतं की मी त्या घराच्या प्रेमातच पडले. आम्हाला घर लावून दिल्यावर  माझे सासुसासरे गिरगावात धाकट्या दिराकडे रहायला गेले.
    आमच्या सारखे शर्मा अंकल,आंन्टी आणि त्यांचा नुकताच डाॅक्टर झालेला मुलगा अजय असे दुसरे भाडेकरू! 
       सर्वजण ज्यांना बडेपापा म्हणून ओळखत होते असे आमच्या बंगल्याचे मालक! 
      आणि त्यांच मुलाबाळांनी भरलेलं घर! मला छानसा पंजाबी मनमोकळा शेजार मिळाला होता.
     वर्षभरात माझ्या लेकीचा जन्म झाला आणि त्यानंतर थोड्याच दिवसांत डॉ.अजयच लग्न ठरलं.मुलगी दिल्लीची होती.लग्नही दिल्लीला होणार होतं.शर्माअंकलनी आम्हां सर्वांना खूप आग्रहानी दिल्लीला नेलं.आणि तिथे छान बडदास्तही ठेवली.
      नवी नवरी खूपच सुंदर होती.पंजाबी लालसर गोरेपण,नितळ त्वचा, लांबसडक केस, तिच्याकडे बघितलं की नजर दुसरीकडे जातच नव्हती.तिचं नांव पमिला का कायसं होतं पण सर्वजण तिला 'पम्मी' म्हणत होते.
    अजय तर अगदी वेडावला होता.पम्मी पण खूष दिसत होती.मुंबईला परताना त्या दोघांना कुपे होता पण अजय रात्री झोपण्यापूर्वी आम्हा सर्वांना भेटायला पम्मीला घेऊन आमच्या डब्यात आला.माझ्या जवळ बसून पम्मी हळूच म्हणाली" हमारे घर के बाजु में कोई पिक्चरका स्टुडियो है क्या? मुझे सिनेमामें काम करना है! मी अवाक झाले काय बोलावं कळेना.पण लगेच सावरून म्हणाले"पहले घर चलो,फिर ढुंढलेना।
      आमच्या सर्वांच स्वागत बडेपापानी जोरदार केलं.बंगल्यावर सगळ्यांना जेवायला बोलावलं.आणि जेवताना सहज म्हणाले"अरे अजय तेरी बीबी तो सिनेमाकी हिराॅईन लगती है! झालं,पम्मीनी ते उचलून धरलं."सचमुच मुझे पिक्चर में काम करना है,आप परमिशन दोगे। तिने लाडात येऊन अजयला विचारलं.आणि त्या माहौलमध्ये तो देखील "ठीक है"म्हणून गेला.
   दुसर्‍याच दिवशी छानशी तयार होऊन पम्मी मला सांगून स्टुडिओच्या शोधात बाहेर पडली.वर्षभरानी तिला एक सिनेमा पण मिळाला.आम्ही सर्व बघायला गेलो.ती फक्त दोन सीनमध्ये ओझरती दिसली.पण तेवढ्यावर ती जाम खुश झाली होती.
    घरी आल्यावर मी अजय समोरच तिला म्हटलं"अग,येवढ्याशा कामासाठी किती धावपळ करतेयस?"भाभीजी,बडे पडदेपर दिखना मेरा सपना है।वो कैसे पुरा हो रहा है वो मैं नहीं सोचती। मुझे कोई भी गलत कदम उठाके आगे नहीं बढ़ना।"ती इतका विचार करतेय हे ऐकून बरं वाटलं.तिला तसे हळूहळू छोटे रोल मिळू लागले होते.
  त्यानंतर तिला दिवस गेले.मुलगी झाली.अजयला वाटलं ही विसरेल पण पम्मीनी मुलीला सांभाळायला बाई ठेवली.आणि पुन्हा जोरात फिरु लागली. अजय पण त्याच्या प्रॅक्टिस मध्ये गुंतला. लवकर रिटायरमेंट घेऊन सासरे दिल्लीला निघून गेले.
    प्रत्येक नटांबरोबर स्वत:चे वेगवेगळ्या सिनेमांच्या सेटवर फोटो काढायचे हा तिचा आवडता छंद होता.त्या फोटोंचे पम्मीने अल्बम बनवले होते.नट्यांबरोबर राहून तिनं मेकअपच तंत्र शिकुन घेतलं.ती सतत घरात सुध्दा मेकअप केलेलीच असायची.आणि गडद रंगाचे कपडे घालायची.
     एका छोट्या जाहिरातीत एकटीच झळकल्यावर तर तिला आभाळ ठेंगणं झालं.
     तिला थोडं यश मिळत असतानाच अचानक दोन घटना तिच्या मनाविरुद्ध घडल्या.
     जवळजवळ दहा वर्षांनी तिला दिवस गेले, आणि बडेपापानी प्राॅपर्टी डेव्हलपमेंटला दिली. 
      बडेपापांची दोन्ही मुले अमेरिकेत स्थायिक झाली..त्यामुळे त्यांनी तिकडेच  जायचं ठरवलं.पण जाताना त्यांनी आम्हा दोन्ही भाडेकरूंना तिथेच उत्तम जागा मिळाली पाहिजे अशी बिल्डरला अट घातली.आणि आमच्यावर आयुष्यभराचे उपकार केले.
     विक्रमचा,पम्मीच्या मुलाचा जन्म आणि जागांसाठी अदलाबदल ह्यात पम्मी सिनेसृष्टीपासून दूर गेली.त्या दोन वर्षांत  बदलीची जागा दूर मिळाल्यामुळे आम्ही पण लांब रहायला गेलो होतो. नाहीतर माझ्या दोन मुली एक मुलगा असलेल्या कुटुंबात तिची मुलगी सहज मिसळून जायची.
      आपल्या दोन्ही मुलांचे जन्म चुकीच्या वेळी झाल्याने आपल्याला सिनेमात करिअर करता आली नाही अस पम्मीच ठाम मत होतं. . तशी तिची बडबड सुरु पण असायची! कदाचित त्याचा परिणाम असेल तिच्यात आणि मुलांमध्ये जिव्हाळ्याचे संबंध कधी निर्माणच झाले नाहीत.विकीला तर तिचा मेकअप अजिबात आवडत नसे.
       नवर्‍यावर मात्र पम्मीच खरंखुरं प्रेम होतं.अजय पण तसाच खराखुरा पंजाबी होता. Happy Go Lucky! प्रत्येक गोष्ट पाॅझिटीव्हली स्वीकारणारा,आनंदी!पम्मीला त्यानं गाडी पण घेऊन दिली होती.ती चालवायची पण छान.आम्हा दोघांना, मुलांना ती नेहमी कुठेही सोडायला तयार असायची.पण माझ्या सासूबाई आणि हे दोघेही तिच्या सततच्या मेकअपनी चिडचिड करायचे.
     मला बाई आवडायचं तिच असं नटणं! आणि तिचं म्हणणं"नेहमी छान तयार रहावं काय माहित कोण कधी फोटो मागेल आणि पिक्चरची आॅफर मिळेल." मला ही निरागसता पण आवडायची.
       पम्मीची मुलं मात्र त्यांच्या वडिलांच्या खूप जवळ होती.अजयनी सांगितलेलं ऐकायची.पम्मीच्या ह्या सिनेमा वेडानी अजयनी विकीला हाॅस्टेलला ठेवायचं ठरवलं आणि मला थोडं वाईट वाटल.
     आमच्या जुन्या जागेवर दोन टाॅवर आणि सहा राॅ हाऊसची मोठी सोसायटी बनली होती.आम्हाला दोघांना बिल्डरनी शेजारी शेजारी राॅ हाऊस दिली होती.खूप छान घरं होती.
   हळूहळू आमची मुलं मोठी होत होती.माझ्या दोन्ही मुलींची लग्न झाली.आणि मुलगा वडिलांच्या सारखाच वकील झाला होता.
      पम्मीची मुलगी पण एम.बी.ए.करून नोकरी करत होती.मुलगा विकी दहावीला होता.
   पम्मीला सोसायटीतली मुलं 'पम्मीआन्टी' म्हणायला लागली होती.तिला ते अजिबात आवडत नव्हतं. कारण ती अजून भुतकाळातच रमलेली होती.प्रत्येकाला अल्बम दाखवणं, डायलॉग बोलून दाखवणं तिचा आवडता टाइमपास होता.आणि पम्मीची इंडस्ट्री मात्र  झपाट्याने बदलत होती.नवीन चेहरे, नवीन टेक्नॉलॉजी,त्यात तिला स्थान मिळत नव्हतं.ती मात्र न हरता परत परत प्रयत्न करत होती.
      आणि अचानक डॉ.अजयच हार्ट अॅटकनी दु:खद निधन झालं.पम्मीचा आधारच गेला.नंतरच्या दिवसात दोन्ही मुलं तिच्याशी थोडी फटकूनच वागत होती.पंधरा दिवसांनी विकीनी त्याच सर्व सामान आवरून दादाजीं बरोबर दिल्ली जात असल्याच जाहीर केलं आणि थोरल्या मुलीनी  एका परधर्मिय मुलाबरोबर "मी लग्न ठरवल" असून ती त्याच्या बरोबर लग्नानंतर दुबई जाणार असल्याचं जाहीर केलं.पम्मी प्रचंड दुखावली.सिनेमाच्या वेडात आपण मुलं गमावल्याच दारुण सत्य तिला कळत नव्हतं उलट तिला मुलांना आपलं कौतुक नाही ह्याचच दु:ख झाल होतं.
      येवढ्या मोठ्या घरात पम्मी आन्टी एकटी झाली . हातात सतत देवानंद, दिलीपकुमार, शाहरुख चे फोटो असलेले आल्बम, चेह-यावर मेकअप केलेली पम्मी केविलवाणी दिसायची.सोसायटीच्या बागेत, किंवा कोणाच्याही घरी गेली की "पम्मी आन्टी सिनेमाकी बाते बताओ ना" मुलंअशी चेष्टा करत!
    तिची दिवसात एखादी तरी फेरी माझ्या घरी होत असे. सुरवातीला मी तिला समजवायचा प्रयत्न केला पण तिची ओळख भुतकाळात जगणारी एक अपयशी सिनेनटी अशी उरली होती.
      त्यादिवशी सकाळीच पम्मी आमच्याकडे आली."भाभीजी, दोपहर को खाना खाने आऊ क्या? जरा तबियत ठीक नहीं है। पीठमे दर्द है!आप घरपे हो ना? तिने मला विचारलं. मी आनंदाने"अग ये की, विचारतेस काय?अस म्हटलं.
    दुपारी दीड वाजला तरी आली नाही म्हणून मी तिला बघायला गेले.खूप दरवाजा ठोठावला पण ती उघडेना.सोसायटीतल्या मंडळींनी पोलीसांना बोलावून दरवाजा तोडून उघडला.
     समोर सोफ्यावर छान ड्रेस घातलेली, मेकअप केलेली, उराशी आल्बम धरून ठेवलेली पम्मी शांतपणे झोपलेली होती.जवळ जाऊन बघितल्यावर जाणवलं"ती गेलेय"
      माझे अश्रू अनावर झाले होते पण "तिच्या हातातले आल्बम तिच्या हातातच राहू देत" येवढच बोलून मी तिथून निघाले.
      आयुष्यभर सिनेमावर प्रेम करणारी,भुतकाळात रमणारी पम्मी आता भुतकाळ झाली होती.


                                                                                      -ललिता छेडा