अष्टभुजा

स्वैंपाकाच्या फडके काकूंनी"ताप आलाय त्यामुळे दोन दिवस येणारे नाही".असा फोन केला तेव्हाच नंदिनीला कळलं की उद्याचा दिवस धावपळीत जाणार आहे.एकतर उद्या जवळजवळ तीन साडेतीन महिन्यांनी सासूबाई येणार होत्या.त्या त्यांच्या लाडक्या लेकीच रंजनाच बाळंतपण करायला पुण्याला गेल्या होत्या.तिला पुण्याच्या ज्या डाॅक्टरांची ट्रीटमेंट सुरू होती तिथेच बाळंतपण करायचं ठरल्यामुळे सासूबाई तिथे रहायला गेल्या होत्या.रंजनाला सासूबाई नसल्यामुळे मोठ कोणी तरी हवं त्यामुळे त्यांनी जाणं आवश्यकच होतं. पुन्हा वाड्यातलं तिच घरही मोठं होतं.एकत्र कुटुंब असलेल्या त्या घरात मोठी जाऊ, तिची मुलं, सासरे, चुलत सासरे,जवळच सासर असलेली नणंद,असं मोठं कुटुंब होतं.आणि सासुबाईंना पुण्याला रहायला फार आवडायचं.हेही त्यांच्या जाण्यातलं एक महत्त्वाचं कारण होतं.
त्या पुण्याहून आल्या की रंजनाच्या घराच कौतुक नंदिनीला नेहमीच ऐकावं लागायचं.तिला त्याची सवयच झाली होती. लेकीच्या सासरी थोड्या वेळासाठी जाऊन आल्या की त्या दोघी जावा कश्या एकत्र गुण्यागोविंदानी रहातात,तिची नणंद लगेच येऊन कशी माहेरी काम करते अशा अनेक गोष्टी ऐकाव्या लागायच्या.तिला वाटायचं की मी आणि मोठ्या जाऊबाई दोघीही नोकरी करतोय.आणि रंजना आणि तिची जाऊ गृहीणी आहेत.हा फरक ह्यांना कळत कसा नाही?
कालचा शनि-रवी तिनं घराच्या आवराआवरीत घालवला होता.राजेशनी, तिच्या नवऱ्याने चिडवलं पण होत"अग,आई तिच्या घरीच येतेय कोणी पाहूणी होऊन नाही येतेय! तिच्या दोन्ही मुलींना पण कपाटं आवरायला लावली तर दोघीही"माॅम,आजी आली की लगेच आमची कपाटं नाही बघणार ग, तू उगीच हायपर होते आहेस.पण नंदिनीचा स्वभाव थोडासा शिस्तीचाच होता.तिच म्हणणं होतं त्यानिमित्ताने घर तर आवरलं जातंय.
तिची सोमवारची सकाळ जरा उशीराच उजाडली.जणू काही ठरवावं असा गजर झालाच नाही.दूध गॅसवर ठेवून ती चहाचं आधण ठेवायला गेली आणि दुध फुटलं! कसं? माहित नाही. आज तर घरात दुध आणायलाच हवं.नंदिनीच लक्ष घड्याळाकडे होतं.वेळेचं गणित आता चुकलं होतं.
एका मोठ्या जाहिरात कंपनीत आर्ट डिपार्टमेंटची ती प्रमुख होती.आज तिचं खूप महत्त्वाचं प्रेझेंटेशन होतं.त्यामुळे सुट्टी घेणं सुध्दा शक्य नव्हतं.
तेवढ्यात तिची मोठी लेक तिच्या कामाची चाहूल लागून उठून आली."मम्मा रात्री झोपलीस की नाही? आणि दुधाच हे असं काय झालंय?
तिला बघूनच नंदिनीच अर्ध टेन्शन कमी झालं. "मानसी प्लीज दुध घेऊन ये, आणि मधुराला उठव, तिला शाळेची तयारी करायला मदत कर, मी तयार होते.नंदिनी बोलत होती आणि तिच्या कडे बघून मानसी हसत होती."चिल,माॅम पहिली गोष्ट म्हणजे मी आज काॅलेजला जाणार नाहीय, कारण मला जर्नल्स पूर्ण करायची आहेत.दुसर म्हणजे आपली काकू पुरणपोळ्या पाठवणार आहे. स्वैपाकाच्या फडकेताई तिच्याकडे पण जातात ना! त्यामुळे तिला माहित आहे त्या येणार नाहीयेत.आजी येतेय आणि ती तिची पण सासू आहे,नाही का? मम्मा,मधूरा आता नववीत आहे.ती मॅनेज करते सर्व आता.आज तू उगीचच हायपर झाली आहेस.मानसीनी सर्व प्रश्र्न सोडवले होते.
आॅफीसला गेल्यापासून नंदिनीचा दिवस इतका बिझी गेला की तिला संध्याकाळ कधी झाली कळलच नाही.निघताना तिनें मानसीला फोन केला."आजी केव्हा येईल? काही फोन आला होता का?
"माॅम,आजी सकाळीच आलीय!मानसी हसत म्हणाली"तुला फोन केला पण तू उचललाच नाहीस."नंदिनीला आठवलं आपण आॅफिसमध्ये आल्याबरोबर फोन म्युट केला होता."मम्मा,अग रंजनाआत्याच्या दिलीप काकांचं अचानक मुंबईत काम निघाल.त्यामुळे आजीला स्वत:च्या गाडीने तिचे जावईबापू सोडायला आले.ते इथेच जेवले. मी सगळ आजीच्या मदतीने छान जमवलं.नंदिनीला तिच्या आईची आठवण झाली.तिनी पहिल्यांदाच कुकर लावला तेव्हा आईला झालेला आनंद तिला आज कळला.
घरी आल्यावर नंदिनीला घरातल्या सर्वांना गप्पा मारताना बघून मस्त वाटलं.भावजी, वहिनी, मुलं पण आजीना भेटायला आले होते.सासूबाई मात्र बारीक आणि थकलेल्या वाटल्या.
"चला, मी पटकन फ्रेश होवून स्वैंपाकाकडे बघते"नंदिनी म्हणाली आणि मधूरा जोरात ओरडली"सरप्राइज मम्मा,आजीनी सर्व जेवण करून ठेवलंय."बसा जाऊबाई, किती दिवस झाले आपण गप्पा नाही मारल्यात".वहिनींनी नंदिनीला अक्षरशः हाताला धरून बसवलं.
"कशा आहात?"नंदिनीनी सासूबाईंकडे बघून विचारलं.
"खर सांगू,अष्टभूजेसारख्या काम करणाऱ्या तुम्हा दोघींच आधी मला कौतुक करायचं आहे.रंजना माझीच मुलगी आणि तिच्या जाऊबाई दिवसभर काहीच करत नाहीत हे मला तिथं राह्यल्यामुळे कळलं.त्यांच्या बद्दल अवघ्या दोन तासात जे काही मत बनवून तुम्हाला विशेषतः नंदिनीला मी जे बोलायची ते किती चुकीचं होतं ते कळलं! सासूबाई मनापासून बोलत होत्या."तुम्ही दोघींनी ह्या घराला किती आपलस केलंत आणि नोकरी करून गणपती, नवरात्र सगळं कसं सांभाळताय.पण हेच सगळे संस्कार मी रंजनावर करायला कमी पडले की काय असं वाटतंय!वाडा जुना आहे म्हणून त्या दोघी आवरतच नाहीत.स्वैपाकाला बाई आहे म्हणून त्या स्वैपाकघरात जातच नाहीत.
आई, सर्वात प्रथम तुम्ही आमच्या आणि रंजनाच्या संसाराची तुलना करू नका.प्रत्येकाचा स्वभाव, विचार वेगळे असतात.आणि संस्कार करू म्हणून होत नाहीत.संस्कार होण्यासाठी आपला स्वभाव, आजूबाजूची परिस्थिती, माणसं हे जबाबदार असतात.एकदा स्वत:चा शोध घेऊन दुसऱ्याला आनंद देता आला की समृद्ध आयुष्य जगता येतं."नंदिनी बोलत होती.आणि सर्वचजण ऐकत होते.
आम्हाला अष्टभुजा म्हणालात मला खूप छान वाटलं पण माझ्या दोन हातांना तुमच्या आणि जाऊबाईंच्या दोन हातांनी घराच्या व्यवस्थापनाचे धडे दिले,घरी कामासाठी येणार्‍या दोन्ही बायकांच्या हातांनी मला नोकरीसाठी घराबाहेर पडायला बळ दिलं, आणि माझ्या दोन्ही मुलींचे हात तर जबाबदारीच भान देणारेच आहेत."नंदिनी भरून आल्यामुळे बोलायची थांबली.जाऊबाई उठून तिच्याजवळच आल्या."किती सुंदर बोललीस".त्याबोलत होत्या आणि वातावरणातला ताण कमी करण्यासाठी राजेश हसत हसत म्हणाला"अरे नवर्‍याचा हाताला काही किंमत आहे की नाही ह्या घरात?
"बाबांनो तो हात धरून तर त्या ह्या घरात आल्यात" आजीला हसताना बघून पोरांनी एकेमेकाला टाळ्या दिल्या.
ललिता छेडा